Göz angioqrafiyası

Sarı nöqtə xəstəliyi (Makulopatiya) nədir?

Sarı nöqtə xəstəliyi və ya makulopatiya — gözün tor qişasında yerləşən makula adlanan sahənin zədələnməsi nəticəsində mərkəzi görmənin tədricən zəifləməsi ilə xarakterizə olunan ciddi bir göz problemidir. Makula kiçik olsa da, insanın oxuma, yazma, üzləri tanıma, detalları görmə kimi əsas vizual funksiyalarını təmin edir. Sarı nöqtə xəstəliyi həm yaşla əlaqədar olaraq, həm də genetik, irsi, travmatik və metabolik səbəblərdən inkişaf edə bilər. Vaxtında diaqnoz qoyulmadıqda, görmə itkisi geri dönüşü olmayan mərhələyə keçə bilər.

Sarı nöqtə xəstəliyinin əsas əlamətləri və necə başlayır?

Makulopatiyanın ilkin əlamətləri çox vaxt nəzərə çarpmır, lakin xəstəlik irəlilədikcə insan mərkəzi görmədə bulanıqlıq, əyri xətlər, obyektlərin deformasiya olunması, rənglərin solğun görünməsi və oxu zamanı hərflərin itməsini hiss edə bilər. Xəstələr çox vaxt üzü tanımaqda çətinlik çəkir, işıq mənbələrinə qarşı həssaslıq artır, bəzən də görüş dairəsinin ortasında qaranlıq bir ləkə yaranır. Bu simptomların tədricən yaranması xəstəliyin başlanğıcda xəstə tərəfindən gec fərq edilməsinə səbəb ola bilər və bu da vaxtında müalicəni gecikdirir.

Sarı nöqtə xəstəliyinin yaranma səbəbləri və risk faktorları

Makulopatiyanın yaranmasına bir çox faktor təsir edir. Ən geniş yayılmış səbəb yaşlanmadır — xüsusilə 50 yaşdan sonra risk əhəmiyyətli dərəcədə artır. Genetik meyillilik, siqaret çəkmək, qidalanma pozuntuları, ürək-damar xəstəlikləri, yüksək xolesterin, günəş şüalarına uzunmüddətli məruz qalma və şəkərli diabet kimi xəstəliklər də risk yaradır. Bəzi peşələrdə güclü işıq və ya UV şüalanmasına davamlı məruz qalmaq da makulanın strukturuna zərər verə bilər. Risk qrupunda olan insanların mütəmadi göz müayinələrindən keçməsi xüsusilə vacibdir.

Xəstəliyin diaqnostikası və müasir müalicə üsulları

Sarı nöqtə xəstəliyinin diaqnostikası üçün oftalmoloqlar göz dibi müayinəsi, optik koherens tomoqrafiya (OKT), flüoressent angioqrafiya və tor qişanın vəziyyətini qiymətləndirmək üçün xüsusi testlərdən istifadə edirlər. Müalicə xəstəliyin növündən asılı olaraq dəyişir: quru formada vitamin-mineral kompleksləri, retina qoruyucu terapiyalar təyin oluna bilər, yaş formada isə göz içinə anti-VEGF inyeksiyaları xəstəliyin irəliləməsini əhəmiyyətli dərəcədə ləngidir. Müasir lazer prosedurları və fotodinamik terapiya da seçilmiş hallarda effektivdir.

Görməni qoruma yolları və profilaktik tədbirlər

Makulopatiyanın qarşısını tam almaq mümkün olmasa da, riskləri azaltmaq üçün düzgün həyat tərzi mühüm rol oynayır. Siqaretdən uzaq durmaq, omeqa-3 ilə zəngin qidalanma, yaşıl yarpaqlı tərəvəzlərin qəbulu, günəş altında UV filtri olan eynək taxmaq, şəkər və xolesterin səviyyəsini nəzarətdə saxlamaq tövsiyə olunur. Kompüter və telefonlardan uzun müddət istifadə edənlər vaxtaşırı göz istirahəti etməli, işıqlandırma düzgün tənzimlənməlidir. Göz müayinələrini ildə ən azı bir dəfə etmək — xəstəliyin erkən aşkarlanmasının ən təsirli yoludur.